De revolutie in arbeidstijd en tijdsregistratie

Het Post-CCOO Tijdperk: objectiviteit als juridische noodzaak

Sinds het historische CCOO-arrest van het Europees Hof van Justitie (14 mei 2019) bevindt het Belgische juridische landschap zich in een overgangsfase die in 2026 zijn absolute kookpunt bereikt. Het Hof oordeelde dat lidstaten werkgevers moeten verplichten een objectief, betrouwbaar en toegankelijk systeem in te voeren om de dagelijkse arbeidstijd te meten.
Zonder een dergelijk systeem kunnen fundamentele sociale rechten, zoals de maximale wekelijkse arbeidstijd (gemiddeld 48 uur) en minimale rustperiodes (11 uur ononderbroken per 24 uur), immers niet effectief worden gegarandeerd.

In België ontbreekt tot op heden een algemene wettelijke verplichting voor alle sectoren, waardoor er een diepe verdeeldheid is ontstaan in de rechtspraak. Het Brusselse Arbeidshof illustreerde deze onzekerheid perfect met twee tegenstrijdige uitspraken in 2020: de ene legde de bewijslast bij het ontbreken van een systeem volledig bij de werkgever, de andere traditioneel bij de werknemer.

Om aan de Europese standaarden te voldoen, moeten nieuwe registratiesystemen aan drie cumulatieve criteria voldoen:

1. Objectiviteit: werktijden moeten zo gemeten worden dat eenzijdige manipulatie door de werknemer uitgesloten is.

2. Betrouwbaarheid: systemen moeten data consistent opslaan zonder risico op gegevensverlies ten behoeve van de loonadministratie.

3. Werkgeverstussenkomst: het management moet de flexibiliteit behouden om fouten te corrigeren en legitieme afwezigheden (zoals ziekte) handmatig te valideren.

Uitzonderingen: de registratieplicht kent strikte grenzen. Directieleden, senior managers met een leidinggevende functie, handelsvertegenwoordigers (die autonoom buiten de bedrijfsmuren opereren), directieassistenten en personen met een formele vertrouwenspost vallen buiten de reikwijdte.