Op 27 oktober 2026 trok de club preventieadviseurs van SBM naar Agristo voor een bijscholing over veiligheidscultuur. Andy Vanhee van Agristo, een snelgroeiende Belgische producent van diepvriesaardappelproducten, nam ons mee in WC4Y, het programma waarmee het bedrijf bouwt aan een sterke en breed gedragen veiligheidscultuur. De boodschap was helder: nul arbeidsongevallen is geen slogan, maar een ambitie die je structureel moet organiseren.
Oplossingen vinden op de werkvloer
Een eerste les die elke preventieadviseur herkent: de beste oplossingen liggen op de werkvloer. Bij Agristo brengt elke werkplek zijn top 10 van onveilige situaties in kaart. Die lijst wordt geprioriteerd en zichtbaar opgevolgd.
Opvolging krijgt harde termijnen. Op een melding met hoog risico wordt binnen 3 dagen gereageerd, en binnen 90 dagen moet er een volledig uitgewerkt verbetertraject liggen. Zo wordt een melding geen papier dat in een lade verdwijnt.
De nulmeting: weten waar je staat
Voor de lange termijn koos Agristo voor een grondige nulmeting van de veiligheidscultuur, met externe begeleiding. Er waren rondgangen, workshops op elke site en een enquête bij medewerkers over hoe zij met veiligheid omgaan.
Elke site kreeg zijn eigen resultaten, en de directie vertaalde ze naar een onderbouwd traject. Belangrijk: Agristo verzamelde ook input van medewerkers over mogelijke vervolgstappen, zodat zij mede-eigenaar worden van de oplossing.
Als meetschaal diende de veiligheidscultuurladder, die loopt van pathologisch over reactief, calculatief en proactief tot generatief. Zo’n meting geeft een eerlijk vertrekpunt en maakt zichtbaar welke stap je als organisatie wilt zetten.
Inzichten die voor elk bedrijf gelden
- Balans tussen productie en veiligheid. In een productieomgeving ligt de focus snel op ‘het moet draaien’. Een sterke cultuur zorgt dat veiligheid daar nooit voor wijkt.
- Veiligheid verweven in de kerntaak. Veiligheid mag er niet ‘bovenop komen’ als extra taak. Ze hoort bij de manier waarop elke job wordt uitgevoerd.
- Van goede wil naar knowhow. De kennis en motivatie zijn er vaak al. De uitdaging is ze te vertalen naar dagelijks gedrag.
Ook de risicogebaseerde aanpak kreeg een bredere invulling. Naast technische maatregelen wint Agristo aan kracht met duidelijke teamafspraken, betrokken leidinggevenden bij risicoanalyses en een goede afstemming tussen plant en groep.
Wat is WC4Y? Het ‘We Care For You’-programma
WC4Y staat voor We Care For You en is het fundament van de veiligheidsaanpak bij Agristo. De ambitie is ondubbelzinnig: nul arbeidsongevallen. Agristo vertrekt van de overtuiging dat alle ongevallen te voorkomen zijn en dat veiligheid de basis is voor duurzaam ondernemen.
Die ambitie geldt voor iedereen die bijdraagt aan de activiteiten: werknemers, contractoren en bezoekers. Volgens Agristo gaat het om meer dan een beleidskeuze; veiligheid hoort bij wie het bedrijf is.
In plaats van losse initiatieven bouwt WC4Y aan een gestructureerd en breed gedragen veiligheidsfundament. Het programma helpt om verborgen risico’s in taken en werkplekken te identificeren en te beheersen. Zo kan elke job veilig worden uitgevoerd.
De WC4Y-principes worden zichtbaar gemaakt via een herkenbaar symbool: het fluohesje met de tekst We care for you. Het hesje herinnert iedereen eraan dat veiligheid begint bij kleine, dagelijkse acties, bij zorg voor elkaar en bij persoonlijke verantwoordelijkheid.
Andy benadrukte dat WC4Y uitdrukkelijk geen project is, maar een meerjarig programma. Het doel is dat het op de werkvloer leeft, via vele initiatieven die bij de mensen worden gebracht. De afspraken zitten letterlijk in het fluohesje, en elk nieuw project wordt gekoppeld aan de vier waarden van het veiligheidskompas.
Het veiligheidskompas: vier principes voor elke dag
Het hart van WC4Y is een veiligheidskompas met vier principes, rond de kernzin We care for the safety of our people. Agristo gebruikt het kompas in meerdere talen, wat past bij een internationale organisatie met meertalige teams.
1 Nothing is worth endangering yourself or others. Geen productiedoel of deadline weegt op tegen de veiligheid van jezelf of een collega.
2 The only right thing to do is to address unsafe behavior. Wie onveilig gedrag ziet, spreekt het aan. Zwijgen is geen optie.
3 Talking safety, everyone’s in charge. Veiligheid is geen taak van de preventiedienst alleen; iedereen praat erover en neemt verantwoordelijkheid.
4 We take our time to take care. Tijd nemen om een taak veilig uit te voeren is geen tijdverlies, maar de norm.
Voor preventieadviseurs is dit een herkenbaar model: korte, gedragsgerichte principes die je kunt gebruiken in toolboxmeetings, werkplekbezoeken en gesprekken na een incident.
Twee accenten sprongen eruit tijdens de toelichting: onveilig gedrag aanspreken is de norm, en veiligheid kent geen hiërarchie. Een operator mag een manager evengoed aanspreken als omgekeerd.
Veiligheid verankerd in de bedrijfswaarden
WC4Y staat niet los van de rest van de organisatie. Het sluit aan op het bredere bedrijfskompas van Agristo, met purpose, missie, ambitie, waarden en elf leidende principes die het bedrijf door het ‘Potatoverse’ leiden.
Tijdens de presentatie werd één principe expliciet uitgelicht: We are personally and jointly responsible for safety and food safety. Daarmee is veiligheid geen apart project, maar een kernwaarde die naast groei, feedback en vertrouwen staat. Dat is precies wat een veiligheidscultuur duurzaam maakt: ze zit ingebakken in hoe het bedrijf beslissingen neemt.
In dat kompas staat de ambitie zwart op wit: nul arbeidsongevallen op alle sites. CEO Filip Wallays schreef daarbij een safety manifesto, dat de basis vormt voor het meerjarenplan We Care For You en de bijhorende verbeterinitiatieven.
Vijf acties die voor een doorbraak zorgen
Cultuur verander je niet met een slogan alleen. Agristo koppelt WC4Y daarom aan vijf concrete acties:
1 Een duidelijke veiligheidsambitie: nul ongevallen, zonder voorbehoud.
2 Een Global WC4Y Roadmap met duidelijke milestones, zodat vooruitgang meetbaar wordt.
3 Een formele Safety Governance met een Safety Board, een Global Safety Meeting en een Plant Safety Meeting op elke site.
4 Duidelijke accountabilities: iedereen weet wie waarvoor verantwoordelijk is.
5 Een Center of Excellence Safety dat capaciteit en kennis bundelt en deelt over de sites heen.
Twee beelden tijdens de presentatie vatten de filosofie samen. Een balans tussen productie en veiligheid, met de boodschap dat veiligheid er niet ‘bovenop komt’ als extra taak. En een Formule 1-pitstop: snelheid en veiligheid gaan samen wanneer elk teamlid zijn rol en de procedure perfect kent.
De Global WC4Y Roadmap in vijf bouwblokken
De roadmap is een uitgebreid document, opgebouwd uit vijf grote blokken met elk een eigen onderverdeling in safety-bouwstenen:
1 Safety governance en strategie, met de ambitie van nul ongevallen.
2 Geen nieuwe risico’s binnenbrengen in de plants.
3 Bestaande risico’s aanpakken, onder meer met een nieuwe LOTOTO-standaard (lockout-tagout-tryout). Ook de vraag wat er met oudere machines gebeurt, krijgt een antwoord.
4 Cultuur en gedrag: leidinggevenden kennen hun rol in veiligheid en medewerkers krijgen de juiste opleidingen.
5 Compliance: alles wat wettelijk en normatief rond veiligheid moet, is in orde.
De initiatieven volgen de PDCA-cyclus (Plan-Do-Check-Act), met per initiatief een duidelijke verantwoordelijke. Per blok wordt opgevolgd of de milestones behaald zijn. Bij een standaard als LOTOTO gaat het niet alleen om het document: wanneer en hoe leiden we mensen op, en hoe implementeren we het op elke site?
De volgende stappen: leiderschap op de voorgrond
De komende fase legt de nadruk op leiderschap. De hiërarchische lijn krijgt opleiding, en Agristo start met leiderschapstrajecten. Leidinggevenden moeten elkaar en hun teams aanspreken op onveilig gedrag.
Volgens Andy moet leiderschap ook communiceren: managers moeten er staan, zichtbaar op de werkvloer. Daarnaast worden rollen en verantwoordelijkheden verder verduidelijkt.
“Het onboardingstraject wordt onder andere herbekeken zodat de stap gemaakt wordt van een veligheidsonthaal naar een onboardingstraject gedurende de eerste 100 dagen van een nieuwe medewerker.”
Wat preventieadviseurs hieruit meenemen
Het bezoek leverde praktische inzichten op die ook in andere sectoren toepasbaar zijn:
- Begin met meten. Een nulmeting met een erkende cultuurladder geeft richting aan je acties en voorkomt dat je investeert in de verkeerde dingen.
- Leg termijnen vast. Reageren op een hoog risico binnen 3 dagen en een uitgewerkt traject binnen 90 dagen maakt opvolging concreet.
- Maak principes zichtbaar. Een herkenbaar symbool zoals het WC4Y-hesje en een kleurrijk kompas houden de boodschap levend op de werkvloer.
- Verweef veiligheid in de kerntaak. Zolang veiligheid ‘er bovenop komt’, verliest ze het van productie.
- Kijk verder dan techniek. Teamafspraken en betrokkenheid van leidinggevenden bij risicoanalyses zijn even belangrijk als technische maatregelen.
- Organiseer governance. Overlegstructuren op groeps- en siteniveau en heldere verantwoordelijkheden zorgen dat de ambitie niet verwatert.
- Betrek medewerkers. Input vragen over vervolgstappen creëert draagvlak en eigenaarschap.
Voor ons als preventieadviseurs was dit ook een oproep om veiligheid op het hoogste niveau te bekijken: niet alleen de werkvloer, maar ook strategie, governance en leiderschap.
Conclusie: zorg voor elkaar als basis van veiligheid
Agristo laat zien dat een sterke veiligheidscultuur rust op een duidelijke ambitie, eenvoudige principes en een stevige organisatie die alles draagt. WC4Y maakt van veiligheid een gedeelde verantwoordelijkheid, van de werkvloer tot het management.
Het traject is nog niet af, en dat beseft Agristo zelf ook. Andy sloot af met een beeld dat bleef hangen:
“Als je een berg beklimt, laat je een dal achter.” – Andy Vanhee
Ben jij preventieadviseur en wil je ook leren van zulke praktijkvoorbeelden? Volg de bijscholingen en bedrijfsbezoeken van de SBM club preventieadviseurs en wissel ervaringen uit met collega’s uit andere sectoren.
Ons aanbod