Van theorie naar praktijk: EPB-berekeningen bij complexe renovaties

Waarom praktijkervaring, interpretatie van regelgeving en technische expertise vandaag cruciaal zijn bij complexe renovatiedossiers

3 min

02 jun. 2026 time icon

SBM

TAGS
EPB

architect coördineert complexe renovatie

Complexe renovatieprojecten vormen vandaag één van de grootste uitdagingen voor EPB-verslaggevers en energiedeskundigen type A.

De combinatie van strengere regelgeving, renovatieverplichtingen, gewijzigde EPB-eisen vanaf 2025 en hybride gebouwsituaties maakt correcte EPB-berekeningen belangrijker én moeilijker dan ooit. Vooral bij gefaseerde renovaties, gedeeltelijk behouden gebouwschillen en gecombineerde technieken ontstaan in de praktijk vaak interpretatievragen.

Renovaties worden technischer én complexer

De Vlaamse renovatiegolf versnelt. Woningen met EPC-label E of F moeten binnen een bepaalde termijn energetisch verbeterd worden naar minstens label D. Tegelijk worden vanaf 2025 de EPB-eisen voor ingrijpende energetische renovaties (IER) verder aangescherpt.

Voor EPB-verslaggevers betekent dit dat renovatiedossiers steeds vaker bestaan uit een mix van:

bestaande en nieuwe constructiedelen;
gedeeltelijke sloop;
hybride verwarmingssystemen;
gefaseerde uitvoering;
behoud van bepaalde technische installaties;
combinaties van residentiële en niet-residentiële functies.

In theorie lijkt de regelgeving helder. In de praktijk blijkt de vertaalslag naar een correcte EPB-invoer vaak bijzonder genuanceerd.

De grootste uitdaging: het afbakenen van het beschermde volume

Bij complexe renovaties is de correcte afbakening van het beschermde volume cruciaal. Vooral bij:

aanbouwen aan bestaande woningen;
gedeeltelijk verwarmde zones;
garages en kelderverdiepingen;
meergezinswoningen met gedeelde technieken;
functiewijzigingen.

Recent verduidelijkte VEKA opnieuw hoe bepaalde ruimtes moeten worden geïnterpreteerd binnen de EPB-software. Zo moeten permanent geventileerde parkeergarages beschouwd worden als “buitenomgeving” en niet langer als klassieke kelderruimte. Dat heeft rechtstreeks invloed op transmissieverliezen en dus op het E-peil.

Ook bij combilus-systemen werden de rekenregels aangepast. Vanaf 2025 houdt de software niet alleen rekening met sanitair warm water in bestaande niet-EPB-plichtige delen, maar ook met de warmtevraag voor ruimteverwarming van die gekoppelde volumes.
Vooral bij appartementsrenovaties en gefaseerde projecten kan dit een merkbare impact hebben op de uiteindelijke EPB-resultaten.

Hybride technieken vragen een andere aanpak

Een tweede belangrijke evolutie is de verschuiving richting lage temperatuurverwarming en warmtepomptechnologie. Vanaf 2025 geldt bij nieuwbouw én ingrijpende energetische renovaties een minimaal installatierendement van 130% voor systemen met water als afgiftemedium. In de praktijk betekent dit vaak een combinatie van warmtepomptechnieken met klassieke installaties.

Dat zorgt voor bijkomende aandachtspunten bij EPB-berekeningen:

correcte dimensionering van afgiftesystemen;
reële aanvoertemperaturen;
hydraulische schema’s;
combinatie van bestaande radiatoren met nieuwe warmtepompen;
aandeel hernieuwbare energie.

Vooral bij renovaties van oudere woningen ontstaan hier regelmatig spanningen tussen technische haalbaarheid, budget en EPB-resultaat.

Gefaseerde renovaties: administratief complex

In de praktijk worden veel renovaties niet in één keer uitgevoerd. Eigenaars kiezen vaak voor een stapsgewijze aanpak:

dakisolatie,
ramen,
technieken,
zonnepanelen,
ventilatie.

Voor EPB-verslaggevers creëert dit bijkomende uitdagingen:

welke werken vallen binnen de vergunning?
welke bestaande delen mogen behouden blijven?
hoe wordt een latere fase beoordeeld?
welke invoer gebeurt op projectniveau en welke op deelniveau?

Een verkeerde interpretatie kan leiden tot:

foutieve E-peilen;
onhaalbare eisen;
verlies van premies;
administratieve boetes.

VEKA benadrukt daarom steeds vaker het belang van een geïntegreerde renovatiestrategie waarbij EPB, EPC en premievoorwaarden van bij de start op elkaar worden afgestemd.

Ventilatie blijft een onderschat aandachtspunt

Bij complexe renovaties ligt de focus vaak op isolatie en verwarmingstechnieken, terwijl ventilatie nog te vaak onderschat wordt. Toch speelt ventilatie een cruciale rol in:

EPB-resultaten;
binnenluchtkwaliteit;
oververhittingsberekeningen;
premievoorwaarden.

Vooral bij gedeeltelijke renovaties ontstaan hier praktische problemen:

bestaande schachten zijn onvoldoende;
toevoeropeningen ontbreken;
systeem C en D worden gecombineerd;
luchtdichtheid wijzigt tijdens gefaseerde werken.

Een goed ventilatieconcept vanaf de ontwerpfase voorkomt veel problemen tijdens de EPB-aangifte én bij de uiteindelijke blowerdoortest.

Praktijkervaring wordt steeds belangrijker

De recente evoluties tonen duidelijk aan dat EPB-verslaggeving bij renovaties veel verder gaat dan louter software-invoer. De rol van de verslaggever verschuift steeds meer richting technisch adviseur die:

regelgeving interpreteert;
ontwerpkeuzes mee stuurt;
aannemers coördineert;
premies bewaakt;
uitvoeringsproblemen vertaalt naar correcte EPB-input.

Zeker bij complexe renovaties wordt praktijkervaring cruciaal om theoretische regelgeving correct toe te passen op reële gebouwen.

Conclusie

Complexe renovaties vormen vandaag het nieuwe normaal binnen EPB-verslaggeving. Door de combinatie van strengere regelgeving, gewijzigde rekenmethodes en technische innovaties wordt een correcte EPB-berekening steeds meer een multidisciplinaire oefening.

Voor energiedeskundigen type A en EPB-verslaggevers ligt de uitdaging niet alleen in het correct toepassen van de regelgeving, maar vooral in het vertalen van complexe praktijksituaties naar realistische en juridisch correcte berekeningen. Net daar maakt expertise vandaag het verschil.

Meer over bouw en energie oplossingen