Opmaken van een explosieveiligheidsdocument

Het document is een verdiepende risicoanalyse en moet verplicht de volgende drie zaken bevatten: 

• Identificatie en beoordeling van de specifieke explosierisico's. 

• Gevarenzone-indeling (zonering): De indeling van de locaties in zones op basis van de frequentie en duur van de aanwezigheid van een explosieve atmosfeer (Zone 0, 1, 2 voor gas; Zone 20, 21, 22 voor stof). 

• Beheersmaatregelen: Welke concrete technische en organisatorische maatregelen er zijn genomen om risico's te minimaliseren.

Bron: Belgische Wetgeving – Codex over het Welzijn op het Werk, Art. III.4-8 (Inhoud van het explosieveiligheidsdocument).

Bedrijven halen deze twee vaak door elkaar. Het verschil zit in de doelgroep: 

• ATEX 114 (Economische richtlijn): Richt zich op fabrikanten van apparatuur. Machines en componenten die in explosiegevaarlijke zones worden gebruikt, moeten aan deze strenge producteisen voldoen (CE-markering met het bekende Ex-logo).

• ATEX 153 (Sociale richtlijn): Richt zich op de werkgever. Deze verplicht de werkgever om een veilige werkomgeving te creëren en het EVD op te stellen.

Bron ATEX 114 (Producten): Richtlijn 2014/34/EU van het Europees Parlement en de Raad.

Bron ATEX 153 (Sociale veiligheid): Richtlijn 1999/92/EG van het Europees Parlement en de Raad. 

De wet vereist een combinatie van maatregelen, waarbij de nadruk altijd eerst ligt op het wegnemen van het gevaar aan de bron: 

• Technische maatregelen: Voorkomen dat er een mengsel ontstaat (bijv. door goede afzuiging of ventilatie), het uitsluiten van ontstekingsbronnen (bijv. aarding tegen statische elektriciteit, gebruik van gecertificeerde ATEX-apparatuur), of het beperken van de effecten (bijv. explosiepanelen). 

• Organisatorische maatregelen: Schriftelijke werkinstructies, verplichte vuurvergunningen (heetwerktrajecten) en periodieke training/opleiding van het personeel.

Bron: Codex over het Welzijn op het Werk, Boek III, Titel 4, Bijlage III.4-1 (Specifieke maatregelen).

Het EVD is een 'levend' document. Het moet onmiddellijk worden aangepast wanneer de arbeidsplaats, de arbeidsmiddelen of de organisatie van het werk ingrijpende wijzigingen, uitbreidingen of verbouwingen ondergaan. Daarnaast schrijft de Belgische regelgeving voor dat de installaties in de praktijk gekeurd moeten worden door een Ex-deskundige of een Erkend Organisme (EDTC) vóór de eerste ingebruikname en bij ingrijpende wijzigingen.

Bron: FOD Economie – Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties (AREI), Boek 1 (Installaties op laagspanning en zeer lage spanning), Hoofdstuk 7.102 (Ruimten met gevaar voor explosie).

Het EVD is altijd verplicht zodra er op de werkplek situaties kunnen ontstaan waarbij werknemers worden blootgesteld aan explosiegevaar. Dit geldt zodra er gewerkt, opgeslagen of geproduceerd wordt met brandbare stoffen (zoals gassen, dampen van oplosmiddelen, of brandbare stoffen zoals hout-, meel- of metaalstof).

Bron: Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD WASO). Codex over het welzijn op het werk, Boek III, Titel 4 (Explosieve atmosferen).